Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması (2026) Yayımlandı!
Dijitalleşme, bireysel ve kurumsal yaşamın hemen her alanını etkisi altına alırken bu dönüşümün yaş, meslek veya kullanıcı profili bakımından belirli bir sınırı bulunmuyor. Bugün çocuklardan yetişkinlere, bireylerden kurumlara kadar herkes dijital teknolojilerin şekillendirdiği yeni bir yaşam biçiminin ve etkileşim düzeninin parçası. TÜİK tarafından yayımlanan “Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması (2026)” ise dijitalleşmenin en genç kullanıcılar üzerindeki yansımalarını tüm açıklığıyla ortaya koyuyor.
İnternetin ikinci aşamasını temsil eden ve literatürde Web 2.0 olarak tanımlanan süreçte sosyal ağlar, interaktif platformlar ve çevrim içi mecralar internet kullanıcılarının yaşamına dahil oldu. Pandemi süreci ise dijitalleşme açısından adeta bir kırılma noktasıydı. Bu döneme kadar toplumları oluşturan farklı demografik grupların tamamı dijital dönüşüme henüz aynı ölçüde adapte olamamıştı. COVID-19 pandemisi, normal koşullarda onlarca yıla yayılabilecek dijital adaptasyon sürecini yaklaşık iki yıl gibi kısa bir zaman dilimine sığdırdı. Gelinen noktada, temel motor becerilerini kullanabilen her birey yaş, cinsiyet, kültür ve eğitim düzeyinden bağımsız olarak dijital dünyanın bir parçası haline geldi. Evet, insanlar artık dijital ortamların ve teknolojik aygıtların yalnızca kullanıcısı değil, aynı zamanda bu ekosistemin aktif birer katılımcısı oldular. Kullanıcıların yalnızca içerik tüketmediği; aynı zamanda içerik ürettiği, paylaştığı ve etkileşim kurduğu bu yeni dönem, dijital teknolojilerin toplumsal yaşamın hemen her alanıyla iç içe geçmesini sağladı.
Çocuklar Dijital Dünyada Büyüyor
Dijitalleşme, toplumsal yaşamın hemen her alanında olduğu gibi çocukların dünyasında da köklü bir dönüşüme yol açıyor. Akıllı telefonlar, sosyal medya platformları, dijital oyunlar, giyilebilir teknolojiler, nesnelerin interneti ve üretken yapay zeka araçları, giderek artan bir etkiyle yeni neslin gündelik yaşamının ayrılmaz parçaları haline geliyor. Böylece çocuklar artık yalnızca dijital teknolojileri kullanan bireyler değil; aynı zamanda bu teknolojilerin şekillendirdiği yeni bir kültürün içerisinde büyüyen ve gelişen nesiller olarak karşımıza çıkıyor.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) geçtiğimiz günlerde yayımladığı “Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması (2026)” bu durumu tüm netliğiyle ortaya koyuyor. Araştırmada yer alan veriler, çocukların dijital teknolojilerle kurduğu ilişkinin ulaştığı boyutu gözler önüne sererken geçmiş yıllarla karşılaştırıldığında dijital alışkanlıklardaki değişimi de ortaya koyuyor. Üstelik araştırmanın 2026 yılı itibarıyla 6-15 yaş grubundan 6-17 yaş grubuna genişletilmesi ve ilk kez üretken yapay zeka kullanımı ile siber zorbalığa ilişkin göstergelerin de kapsam dahiline alınması, dijital dönüşümün çocuklar üzerindeki etkilerinin artık çok daha geniş bir perspektifle ele alındığını gösteriyor.
Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması (2026)
TÜİK tarafından gerçekleştirilen Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, çocukların bilişim teknolojilerine erişim ve kullanım durumlarını, bu teknolojilerden hangi amaçlarla yararlandıklarını ortaya koymayı amaçlıyor. Önceki yıllarda 6-15 yaş grubunu kapsayan araştırmanın kapsamı, 2026 yılı itibarıyla 6-17 yaş grubundaki çocukları içerecek şekilde genişletildi. Bu yılki araştırmayı önceki dönemlerden ayıran bir diğer önemli yenilik ise üretken yapay zekâ ve siber zorbalık başlıklarının ilk kez araştırma kapsamına alınması oldu. Bu doğrultuda 11-17 yaş grubundaki çocukların üretken yapay zekâ kullanım alışkanlıkları ve siber zorbalığa ilişkin deneyimleri de ölçülerek dijital dünyanın çocuklar üzerindeki etkileri daha geniş bir çerçevede ele alındı.
Araştırmanın metodolojisi kapsamında 6-10 yaş grubundaki çocukların soruları kendilerinin veya bir yakınlarının yardımıyla yanıtlamalarına imkân tanınırken 11-17 yaş grubundaki çocuklardan soruları herhangi bir yardım almadan cevaplamaları istendi. Bu çalışmada, aksi belirtilmediği sürece çocuk kavramı 6-17 yaş grubundaki bireyleri ifade ediyor.
Tüm bunlarla birlikte işte TÜİK’in konuyla ilgili raporunda öne çıkan detaylar;
- 6-17 yaş grubundaki çocukların %92,7’si internet kullanıyor.
- Çocukların %80,1’i cep telefonu veya akıllı telefon kullanıyor.
- Düzenli cep telefonu kullanan çocukların %37,8’i telefonlarını en az 30 dakikada bir kontrol ediyor.
- Düzenli internet kullanan çocukların %53’ü hafta içi, %63,4’ü hafta sonunda günde en az iki saatini internette geçiriyor.
- Çocukların %86,2’si interneti video izlemek, %80,3’ü ders çalışmak, ödev ve sunum hazırlamak amacıyla kullanıyor.
- Çocukların %69,8’i sosyal medya kullanıyor. Bu oran 11-17 yaş grubunda %83,4’e yükseliyor.
- Çocukların %68,1’i dijital oyun oynuyor. Erkek çocuklarda bu oran %77,4, kız çocuklarında %58,2 seviyesinde.
- Dijital oyun oynayan çocukların %48,1’i macera ve aksiyon, %44,5’i strateji ve taktik oyunlarını tercih ediyor.
- 11-17 yaş grubundaki çocukların %63’ü üretken yapay zekâ araçlarını kullanıyor.
- Üretken yapay zekâ kullanan çocukların %88,1’i bu teknolojiden örgün eğitim amacıyla yararlanıyor.
- Üretken yapay zekâ kullanmayan çocukların %68,9’u bu teknolojinin varlığından haberdar olmadığını belirtiyor.
- Çocukların %10,2’si siber zorbalığa maruz kaldığını, %4,6’sı siber zorbalık yaptığını, %23,6’sı ise siber zorbalığa tanıklık ettiğini ifade ediyor.
- Siber zorbalığa maruz kalan çocukların bildirimlerinde %56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları, %51,1 ile SMS ve benzeri mesajlar, %40,7 ile sosyal medya platformları öne çıkıyor.
- Çocukların %48,3’ü ekran başında geçirdikleri süre nedeniyle daha az kitap okuduğunu, %42,2’si daha az ders çalıştığını belirtiyor.
- Çocukların %33’ü ekran süresi nedeniyle ailesiyle daha az vakit geçirdiğini, %26,8’i arkadaşlarıyla yüz yüze daha az görüştüğünü, %25,4’ü ise daha az uyuduğunu ifade ediyor.
TÜİK verileri, çocukların dijital dünyayla giderek daha erken yaşta ve yoğun biçimde etkileşim kurduğunu gösteriyor. Bu tablo, teknolojinin sunduğu fırsatların yanı sıra dijital farkındalık, güvenlik ve bilinçli kullanım konularının da önemini ortaya koyuyor. Geleceğin dijital nesillerini yetiştirmek, teknolojiye erişim kadar onu doğru kullanmayı öğretmekten geçiyor.


