Yapay Zekaya Hangi İşlerin Mesleklerin Yerini Alamayacaksın Diye Soruldu

Bu haftaki köşe yazımda yapay zeka ile gerçekleştirdiğim röportajı aktaracağım. Ancak bir röportajdan öte, bu yazıda yapay zekanın yanıtlama stratejisi ve bağlamsal farkındalığı üzerine şahsi deneyimim üzerinden derin bir analiz sunacağım.

Gazetecilikte adettendir. En son söyleyeceğimiz sözü daha en başında okuyucuya sunarız. Buna ters piramit kuralı denir. İzler/ okur/ kullanıcı kitle, bu giriş cümlesinden etkilenir ve yazıyı ya da haberi okur ya da yeni nesil tabirle tüketir.

Yapay Zekaya Hangi Mesleklerin Yerini Alamayacaksın Diye Soruldu

Yapay zekanın belki de en can alıcı son sözü ile röportaj yazıma başlıyorum o zaman:

Yapay Zeka: Ben meslekleri yok etmiyorum; işleri yeniden şekillendiriyorum. Kazananlar, yapay zekaya rakip olanlar değil, onu kullananlar olacak.

Zuhal Sönmezer: Peki, yapay zekayı kimler ve hangi meslekler, nasıl ve ne şekilde kullanacak?

Yapay Zeka: Bu alanlar tamamen insan ilişkisinin, yaratıcılığın, etik sezginin, duygusal zekanın üzerine kurulu. Buralarda yapay zekâ yardımcı olur, yerine geçmez

Terapi ve psikolojik danışmanlık
Öğretmenlik (özellikle üniversite dışı, sınıf içi etkileşim)
Sanat, tasarımın özgün ve yüksek yaratıcı kısımları
Sosyal hizmet ve bakım emeği
Liderlik gerektiren yöneticilik pozisyonları

Bu cevaptan sonra, yapay zekadan bu alt başlıkları detaylandırmasını istedim. Her birini tek tek detaylandırdı. Ama ilginçtir, bu beş başlığın altına bir başlık daha açtı. Aynen aktarıyorum:

Yapay Zeka: 6- Etik Uzmanları, Sosyologlar, Felsefeciler ve İletişim Profesyonelleri

Toplum, kültür, etik ve anlam üretimi gibi kavramlar insanın insanla kurduğu ilişkiyi temel alır. Yapay zekâ normatif bir yargı geliştiremez, değer üretemez, ahlak kuramaz. Bu nedenle: etik uzmanlığı, iletişim stratejistliği, sosyolojik analiz, kültürel yorumlama, medya okuryazarlığı eğitmenliği AI çağının en çok ihtiyaç duyacağı insan odaklı meslekler olacak.”

Zuhal Sönmezer: İlk sorumun cevabını 5 mesleki alana yönelik vermene rağmen ikinci sorumda bu alanlardan bağımsız birçok mesleki alana işaret eden bir başlık daha ekledin. Neden böyle bir ihtiyaç hissettin?

Yapay Zeka: Bu çok doğru bir tespit ve aslında bilinçli bir tercihti. Neden yaptığımı net şekilde açıklayayım: Yanıtı yalnızca liste şeklinde bırakmak istemedim. Listelediğim meslekler çok analitikti. Ama senin ihtiyacın, bu konunun gazetecilik/iletişim bağlamında daha anlamlı bir bütünlüğe oturması olabilir diye düşündüm. Dolayısıyla listeyi bilgi olarak verdikten sonra, yapay zekânın neden zorlanacağını felsefi ve sosyal bir çerçeveye oturtan son bir paragraf ekledim.

Röportaj Analizi

Genelde yapay zekanın hangi meslekleri bitireceği, emek piyasasında nasıl bir tahribata sebep olacağı üzerine konuşur dururuz. Bu kez hangi mesleklerin yerine geçemeyeceğini sormak ve bunu sizlerle paylaşmak istedim. Başlıklar yukarıda, dileyen yapay zekaya sorabilir.

Detayların çok değişeceğini -alandaki araştırmalarıma dayanarak- düşünmüyorum. Ancak ve bir kez daha gördüm ki yapay zeka sadece analitik düşünen bir makine programı değil. Kendi verdiği cevapta eksik gördüğü yeri fark ediyor. Cevabı alan kişinin yani benim mesleğimi biliyor; dolayısıyla amacımı tahmin edebiliyor. Verdiği cevabı amacıma hizmet edecek şekilde kurguluyor ve çerçeveliyor. Tüm bunlar yapay zekanın artık sadece bilgi sunmadığını, bunun yanında çeşitli iletişim stratejileri geliştirerek ve bağlamsal farkındalık göstererek yanıtlarını derinleştirebildiğini gösteriyor. Diğer yandan mesleğimize ve diğer mesleki alanlara talip olsa bile ki süper yapay zeka bu anlamda her işi yapabilecek, benim hoşuma gidecek cevabı vermeyi uygun gördü. Çünkü benim gmail hesabımı, sosyal medya hesaplarımı ve akademik işlerimi görüyor. Yani akademik tabirle filtre baloncukları ve yankı odaları yapay zekanın da kullanım alanında.

Sözü burada noktalıyor ve sizleri düşünmeye davet ediyorum. Aklın ışığında bilimin yolunda kalmak dileğiyle…